W pi\u0105tek 08 pa\u017adziernika 2024 roku w Szkole Podstawowej nr 2 im. Aleksandry Pi\u0142sudskiej, wybitnej suwa\u0142czanki odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia popiersia patronki szko\u0142y po\u0142\u0105czona ze \u015blubowaniem uczni\u00f3w klas pierwszych.<\/p>\n\n\n\n
Aleksandra Pi\u0142sudska (z domu Szczerbi\u0144ska) by\u0142a drug\u0105 \u017con\u0105 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Przysz\u0142a na \u015bwiat 30 czerwca 1846 w Suwa\u0142kach przy ul. Ga\u0142aja (\u00f3wczesnej Krzywej), gdzie sp\u0119dzi\u0142a dzieci\u0144stwo oraz wczesn\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n Jej rodzicami byli Piotr Pawe\u0142 Szczerbi\u0144ski (ur. 30 czerwca 1846 w Suwa\u0142kach, zm. 25 marca 1896 tam\u017ce), urz\u0119dnik magistratu, syn Micha\u0142a i Anny z Dormejk\u00f3w, oraz Julia Jadwiga (ur. 14 kwietnia 1852, zm. 25 stycznia 1894 w Suwa\u0142kach), c\u00f3rka Stanis\u0142awa Zahorskiego i Karoliny z Truskolaskich. Po \u015bmierci rodzic\u00f3w jej wychowaniem zaj\u0119\u0142y si\u0119 babka Karolina Zahorska i ciotka Maria Zahorska. W 1901 uko\u0144czy\u0142a gimnazjum w Suwa\u0142kach, po czym w latach 1901\u20131904 ucz\u0119szcza\u0142a na <\/em>kursy handlowe J. Siemiradzkiej<\/a>, a ponadto studiowa\u0142a na Uniwersytecie Lataj\u0105cym<\/a>. W 1903 rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 urz\u0119dniczki w fabryce wyrob\u00f3w sk\u00f3rzanych na warszawskiej Woli<\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n W 1904 wst\u0105pi\u0142a do PPS<\/a>. Bra\u0142a udzia\u0142 w wielu akcjach bojowych, w tym w akcji pod Bezdanami<\/a> i w napadzie na bank Pa\u0144stwowy w Kijowie<\/a>. W 1907 zosta\u0142a aresztowana przez policj\u0119 rosyjsk\u0105 w Warszawie, jednak zwolniona z braku dowod\u00f3w. Nast\u0119pnie uda\u0142a si\u0119 do Kijowa. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego pozna\u0142a w maju 1906<\/a>. Przenios\u0142a si\u0119 do Lwowa<\/a>, gdzie pracowa\u0142a w biurze fabrycznym. Nawi\u0105za\u0142a wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze Zwi\u0105zkiem Strzeleckim<\/a> oraz wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142a Towarzystwo Opieki nad Wi\u0119\u017aniami Politycznymi. Z okresu dzia\u0142alno\u015bci w PPS przylgn\u0119\u0142o do niej na lata okre\u015blenie \u201etowarzyszka Ola\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n Po wybuchu I wojny \u015bwiatowej<\/a> wst\u0105pi\u0142a do Legion\u00f3w Polskich<\/a> i zosta\u0142a przydzielona do oddzia\u0142u wywiadowczo-kurierskiego I Brygady Legion\u00f3w Polskich<\/a>, by\u0142a komendantk\u0105 kurierek legionowych. Po rozwi\u0105zaniu oddzia\u0142u dzia\u0142a\u0142a w konspiracji na terenie okupacji pruskiej, przechowuj\u0105c bro\u0144 i przewo\u017c\u0105c literatur\u0119. Dzia\u0142a\u0142a w POW<\/a>, za co zosta\u0142a aresztowana przez Niemc\u00f3w w listopadzie 1915. By\u0142a internowana w obozie w Szczypiornie<\/a>. Zosta\u0142a zwolniona po akcie 5 listopada<\/a> 1916. Wr\u00f3ci\u0142a do Warszawy, gdzie pracowa\u0142a jako urz\u0119dniczka w biurze suszarni jarzyn. Od 1917 do 1918 pracowa\u0142a w POW jako kurierka materia\u0142\u00f3w wybuchowych i jako wywiadowca.<\/em><\/p>\n\n\n\n 7 lutego 1918 Aleksandra urodzi\u0142a c\u00f3rk\u0119 Wand\u0119<\/a> (zm. 16 stycznia 2001), a 28 lutego 1920 drug\u0105 c\u00f3rk\u0119 Jadwig\u0119<\/a> (zm. 16 listopada 2014). Pi\u0142sudski nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 z ni\u0105 o\u017ceni\u0107, bo jego \u017cona Maria Pi\u0142sudska<\/a> nie zgadza\u0142a si\u0119 na rozw\u00f3d. Po 15 latach bliskiej znajomo\u015bci \u015blub z J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim odby\u0142 si\u0119 25 pa\u017adziernika<\/a> 1921<\/a> w Belwederze<\/a>. Sta\u0142o si\u0119 to dopiero po \u015bmierci Marii 17 sierpnia 1921, kiedy J\u00f3zef Pi\u0142sudski<\/a> by\u0142 Naczelnikiem Pa\u0144stwa<\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n J\u00f3zef i Aleksandra Pi\u0142sudscy mieszkali w willi Milusin w podwarszawskim Sulej\u00f3wku<\/a>. Pi\u0142sudski sp\u0119dzi\u0142 zim\u0119 1930\/1931 na Maderze<\/a> w towarzystwie m.in. lekarki Eugenii Lewickiej<\/a>, z kt\u00f3r\u0105 \u0142\u0105czy\u0142y go za\u017cy\u0142e stosunki. Aleksandra Pi\u0142sudska mocno prze\u017cy\u0142a ten romans m\u0119\u017ca (jak twierdzi\u0142a jej najbli\u017csza przyjaci\u00f3\u0142ka Janina Prystorowa<\/a> \u201eOla jest struta, zmartwiona, na wp\u00f3\u0142przytomna\u201d). Po powrocie z Madery Aleksandra Pi\u0142sudska za\u017c\u0105da\u0142a od m\u0119\u017ca zerwania wszelkich stosunk\u00f3w z Lewick\u0105, co te\u017c si\u0119 sta\u0142o (Lewicka zaszczuta, upokorzona i za\u0142amana pope\u0142ni\u0142a samob\u00f3jstwo).<\/em><\/p>\n\n\n\n Pi\u0142sudska prowadzi\u0142a szerok\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 honorow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105. Od 1926 zasiada\u0142a w Kapitule Orderu Virtuti Militari<\/a>. Po 1926 zajmowa\u0142a si\u0119 pozyskiwaniem finans\u00f3w dla stowarzyszenia \u201eNasz Dom\u201d, kt\u00f3re prowadzi\u0142o zak\u0142ad dla sierot. Zosta\u0142a honorow\u0105 cz\u0142onkini\u0105 i przewodnicz\u0105c\u0105 za\u0142o\u017conego w 1925 Stowarzyszenia \u201eRodzina Wojskowa\u201d<\/a> (otrzyma\u0142a legitymacj\u0119 nr 1). W tej organizacji organizowa\u0142a w Warszawie przedszkola i szko\u0142y powszechne dla rodzin wojskowych. Do 1939 by\u0142a przewodnicz\u0105c\u0105 zarz\u0105du Komitetu Opieki nad Najbiedniejszymi Mieszka\u0144cami Warszawy \u201eOsiedle\u201d<\/a><\/sup>. W stowarzyszeniu \u201eOsiedle\u201d wspiera\u0142a mieszka\u0144c\u00f3w barak\u00f3w dla bezdomnych w Warszawie, a w towarzystwie \u201eOpieka\u201d zak\u0142ada\u0142a \u015bwietlice z bibliotekami dla m\u0142odzie\u017cy. Dzia\u0142a\u0142a tak\u017ce w Unii Obro\u0144czy\u0144 Ojczyzny, organizacji utrzymuj\u0105cej \u0142\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy kombatantami pierwszej wojny \u015bwiatowej. Wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142a dwa tomy wspomnieniowe uczestniczek dzia\u0142a\u0144 niepodleg\u0142o\u015bciowych. Do 1939 pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 przewodnicz\u0105cej g\u0142\u00f3wnej komisji rewizyjnej obywatelskiego Komitetu Akcji Pomocy Zimowej; w tym charakterze go\u015bci\u0142a w \u0141odzi w pierwszych dniach maja 1939 roku<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\n\n\n\n Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej<\/a>, agresji Niemiec<\/a> i agresji ZSRR na Polsk\u0119 1939<\/a> Aleksandra wraz z c\u00f3rkami Wand\u0105 i Jadwig\u0105 ewakuowa\u0142a si\u0119 do Wilna<\/a>, dalej do Kowna na Litwie, a nast\u0119pnie, po rozpocz\u0119ciu okupacji Wilna, do Rygi, po czym odlecia\u0142a rejsowym samolotem szwedzko-sowieckiego towarzystwa lotniczego z \u0141otwy<\/a> do Szwecji<\/a>, a nast\u0119pnie samolotem specjalnym do Londynu<\/a>. Na emigracji bra\u0142a udzia\u0142 w akcjach charytatywnych, wst\u0105pi\u0142a do Ligi Niepodleg\u0142o\u015bci Polski<\/a> i zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Instytutu J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego<\/a>, w kt\u00f3rym kierowa\u0142a sekcj\u0105 bada\u0144 historycznych, upowszechniaj\u0105c\u0105 wiedz\u0119 o dzia\u0142alno\u015bci kobiet na rzecz niepodleg\u0142o\u015bci Polski.<\/em><\/p>\n\n\n\n Zmar\u0142a 31 marca 1963. Zosta\u0142a pochowana na cmentarzu North Sheen<\/a>. 28 pa\u017adziernika 1992 jej prochy zosta\u0142y z\u0142o\u017cone w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Pow\u0105zkowskim w Warszawie<\/a> (kwatera 6-2-29) (Za Wikipedi\u0105).<\/em><\/p>\n\n\n\n Za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zosta\u0142a odznaczona Krzy\u017cem Srebrnym Orderu Virtuti Militari nr 6110, \u201eza m\u0119stwo i hart ducha wykazane w pracy niepodleg\u0142o\u015bciowej\u201d, <\/em> Wielk\u0105 Wst\u0119g\u0105 Orderu Odrodzenia Polski<\/a> (11 listopada 1937), Krzy\u017cem Komandorskim z Gwiazd\u0105 Orderu Odrodzenia Polski<\/a> (8 listopada 1930), Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski<\/a> (10 listopada 1928), Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci z Mieczami<\/a> (6 listopada 1930), Krzy\u017cem Walecznych<\/a>, Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi<\/a> (9 listopada 1932), Krzy\u017cem Siedemdziesi\u0119ciolecia Powstania Styczniowego<\/a> (1933), Odznak\u0105 Honorow\u0105 Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca<\/a> I stopnia (1935), Z\u0142ot\u0105 Odznak\u0105 Honorow\u0105 Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej<\/a> I stopnia.<\/p>\n\n\n\n Wykonane z lipowego drewna popiersie stan\u0119\u0142o w holu Szko\u0142y Podstawowej nr 2. Autorem jest artysta Andrzej Taraszkiewicz. Uroczysto\u015b\u0107 zaszczycili obecno\u015bci\u0105 mi\u0119dzy innymi: Bogdan Dyjuk \u2013 cz\u0142onek Zarz\u0105du Wojew\u00f3dztwa Podlaskiego, Roman Rynkowski \u2013 wiceprezydent Suwa\u0142k, Zdzis\u0142aw Prze\u0142omiec- przewodnicz\u0105cy Rady Miasta Suwa\u0142ki, Stanis\u0142aw \u0141obacz \u2013 pomys\u0142odawca popiersia, prezes Oddzia\u0142u Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego w Suwa\u0142kach, Andrzej Taraszkiewicz \u2013 autor popiersia.<\/p>\n\n\n\n Suwalska \u201edw\u00f3jka\u201d to najstarsza szko\u0142a w mie\u015bcie, dzia\u0142a od 105 lat. Co ciekawe, niemal od pocz\u0105tku w tym samym miejscu, w gmachu przy ul. T. Ko\u015bciuszki. To szko\u0142a o d\u0142ugiej historii i starannie piel\u0119gnowanej tradycji. Tradycji niepodleg\u0142o\u015bciowej, zwi\u0105zanej z patronk\u0105 Aleksandr\u0105 Pi\u0142sudsk\u0105. To w\u0142a\u015bnie jej by\u0142a po\u015bwi\u0119cona pi\u0105tkowa uroczysto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n L<\/em>i<\/em>s<\/em>t<\/em>o<\/em>p<\/em>a<\/em>d <\/em>j<\/em>e<\/em>s<\/em>t <\/em>d<\/em>l<\/em>a <\/em>S<\/em>z<\/em>k<\/em>o<\/em>\u0142<\/em>y <\/em>P<\/em>o<\/em>d<\/em>s<\/em>t<\/em>a<\/em>w<\/em>o<\/em>w<\/em>e<\/em>j <\/em>n<\/em>r<\/em> <\/em>2<\/em> <\/em>w<\/em>a<\/em>\u017c<\/em>n<\/em>y<\/em>m <\/em>m<\/em>i<\/em>e<\/em>s<\/em>i<\/em>\u0105<\/em>c<\/em>e<\/em>m<\/em>. <\/em>T<\/em>o<\/em> <\/em>m<\/em>i<\/em>e<\/em>s<\/em>i<\/em>\u0105<\/em>c <\/em>o<\/em>d<\/em>z<\/em>y<\/em>s<\/em>k<\/em>a<\/em>n<\/em>i<\/em>a <\/em>p<\/em>r<\/em>z<\/em>e<\/em>z <\/em>P<\/em>o<\/em>l<\/em>s<\/em>k<\/em>\u0119 <\/em>n<\/em>i<\/em>e<\/em>p<\/em>o<\/em>d<\/em>l<\/em>e<\/em>g<\/em>\u0142<\/em>o<\/em>\u015b<\/em>c<\/em>i<\/em>, <\/em>o<\/em> <\/em>c<\/em>o<\/em> <\/em>t<\/em>a<\/em>k <\/em>b<\/em>a<\/em>r<\/em>d<\/em>z<\/em>o <\/em>w<\/em>a<\/em>l<\/em>c<\/em>z<\/em>y<\/em>\u0142<\/em>a <\/em>A<\/em>l<\/em>e<\/em>k<\/em>s<\/em>a<\/em>n<\/em>d<\/em>r<\/em>a <\/em>P<\/em>i<\/em>\u0142<\/em>s<\/em>u<\/em>d<\/em>s<\/em>k<\/em>a<\/em>, <\/em>p<\/em>a<\/em>t<\/em>r<\/em>o<\/em>n<\/em>k<\/em>a <\/em>s<\/em>z<\/em>k<\/em>o<\/em>\u0142<\/em>y<\/em>. <\/em>W <\/em> <\/em>l<\/em>i<\/em>s<\/em>t<\/em>o<\/em>p<\/em>a<\/em>d<\/em>z<\/em>i<\/em>e <\/em>1<\/em>9<\/em>3<\/em>4 <\/em>r<\/em>o<\/em>k<\/em>u <\/em>w<\/em> <\/em>g<\/em>m<\/em>a<\/em>c<\/em>h<\/em>u<\/em>, <\/em>w<\/em> <\/em>k<\/em>t<\/em>\u00f3<\/em>r<\/em>y<\/em>m <\/em>s<\/em>i<\/em>\u0119 <\/em>z<\/em>n<\/em>a<\/em>j<\/em>d<\/em>u<\/em>j<\/em>e<\/em>m<\/em>y<\/em>, <\/em>d<\/em>z<\/em>i<\/em>e<\/em>c<\/em>i <\/em>r<\/em>o<\/em>z<\/em>p<\/em>o<\/em>