{"id":2029,"date":"2021-12-27T15:16:02","date_gmt":"2021-12-27T14:16:02","guid":{"rendered":"http:\/\/ptn.suwalki.pl\/?p=2029"},"modified":"2024-03-28T17:09:57","modified_gmt":"2024-03-28T16:09:57","slug":"sw-eligiusz-patron-numizmatykow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ptn.suwalki.pl\/index.php\/2021\/12\/27\/sw-eligiusz-patron-numizmatykow\/","title":{"rendered":"\u015aw. Eligiusz Patron Numizmatyk\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Wy\u015bwi\u0119cenie Eligiusza na biskupa. (https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Eligiusz_z_Noyon#\/media\/Plik:Saint_Eloi_ordination.jpg) <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u015awi\u0119ty Eligiusz uchodzi\nza patrona numizmatyk\u00f3w w wielu krajach, od niedawna tak\u017ce w Polsce. W\nniekt\u00f3rych krajach, jak na przyk\u0142ad w Niemczech, istniej\u0105 nawet kluby i\nstowarzyszenia numizmatyczne imienia \u015bwi\u0119tego Eligiusza, a nawet muzea\nnumizmatyczne \u015bwi\u0119tego Eligiusza. Jednak w Polsce kult \u015bwi\u0119tego Eligiusza nie\njest zbyt powszechny i Jego posta\u0107 nie jest u nas zbyt dobrze znana.
\n
\nNa posiedzeniu ZG PTN we wrze\u015bniu 1999 roku  wybrano na opiekuna polskich numizmatyk\u00f3w\n\u015bwi\u0119tego Eligiusza. W ostatnich kilku latach w naszej prasie numizmatycznej\nukaza\u0142o si\u0119 zaledwie kilka artyku\u0142\u00f3w i notatek na temat \u015bwi\u0119tego Eligiusza.\nWarto wi\u0119c pokusi\u0107 si\u0119 o nieco bli\u017csze poznanie tej interesuj\u0105cej postaci.
\n
\nImi\u0119 „Eligiusz” wywodzi si\u0119 od \u0142aci\u0144skiego czasownika „eligo,\neligere, elegi, electum”<\/em>, co znaczy: „wybra\u0107” albo\n„wybiera\u0107”. A wi\u0119c imi\u0119 „Eligiusz” oznacza kogo\u015b wybranego.\nOd tego samego czasownika \u0142aci\u0144skiego pochodz\u0105 te\u017c popularne rzeczowniki:\n” elektor” i „elekcja”.
\n
\nWsp\u00f3\u0142czesna hagiografia zna tylko dw\u00f3ch \u015bwi\u0119tych, nosz\u0105cych imi\u0119 Eligiusz.\nJeden z nich to \u015bwi\u0119ty Eligiusz z Leryny, kt\u00f3rego \u015bwi\u0119to wypada 15 stycznia i\ndrugi, „nasz” \u015bwi\u0119ty Eligiusz, biskup Noyon-Tournai, kt\u00f3rego \u015bwi\u0119to\nobchodzone jest 1 grudnia.<\/p>\n\n\n\n

W „Biuletynie Numizmatycznym” nr 4\/300\/ z roku 1995 jest na stronie 31 reprodukcja obrazka z roku 1778, przedstawiaj\u0105ca \u015bwi\u0119tego Eligiusza z atrybutami biskupa i z\u0142otnika. Ale najbardziej interesuj\u0105cy jest podpis pod rysunkiem. Mianowicie poni\u017cej imienia biskupa umieszczony jest napis: „Aurifaborium et paecuniae indigentium patronus”<\/em>, co mo\u017cna przet\u0142umaczy\u0107 jako: „Patron potrzebuj\u0105cych pieni\u0119dzy”. Zatem w dzisiejszych ci\u0119\u017ckich czasach warto by sobie zapewni\u0107 przychylno\u015b\u0107 \u015bwi\u0119tego Eligiusza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
https:\/\/onebid.pl\/pl\/monety-polska-iii-rp-100-miedziakow-numizmatycznych-sw-eligiusz-unc\/1061275 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
https:\/\/onebid.pl\/pl\/monety-polska-iii-rp-100-miedziakow-numizmatycznych-sw-eligiusz-unc\/1061275
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
https:\/\/www.katalogmonet.pl\/components\/com_joomgallery\/img_pictures\/\/\/04_15_05_31_10_10elma.jpg <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
https:\/\/www.katalogmonet.pl\/components\/com_joomgallery\/img_pictures\/\/\/04_15_05_36_10_10elmb.jpg <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Za Wikipedi\u0105:<\/p>\n\n\n\n

\u201eEligiusz z Noyon<\/p>\n\n\n\n

Eligiusz z Noyon<\/strong>, fr.<\/a> \u00c9loi de Noyon<\/em> (ur. ok. 588 w  Chaptelat, zm. 1\ngrudnia 660 w Noyonie) \u2013 urz\u0119dnik dworski z czas\u00f3w panowania\nMerowing\u00f3w, biskup Noyonu i Tournai (641-659), \nmisjonarz, \u015bwi\u0119ty Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i ewangelickiego.<\/p>\n\n\n\n

Pochodzi\u0142 z akwita\u0144skiej chrze\u015bcija\u0144skiej rodziny,\nprawdopodobnie galloroma\u0144skiego pochodzenia. Jako ch\u0142opiec uczy\u0142 si\u0119\nrzemios\u0142a w warsztacie menniczym s\u0142awnego Ebbona w pobliskim Limoges. P\u00f3\u017aniej\nuda\u0142 si\u0119 do Pary\u017ca, gdzie dzi\u0119ki protekcji kr\u00f3lewskiego podskarbiego Babbona\ndosta\u0142 si\u0119 na dw\u00f3r frankijskiego Chlotara II, dla kt\u00f3rego wykona\u0142 z\npowierzonego mu srebra tron z oparciem zdobnym precjozami. Piastowa\u0142 nast\u0119pnie\ngodno\u015bci dworskie w stolicy i w Arles, pozostaj\u0105c potem w s\u0142u\u017cbie\nDagoberta, przy kt\u00f3rym by\u0142 nawet kanclerzem (wzgl\u0119dnie g\u0142\u00f3wnym doradc\u0105). Po\njego \u015bmierci usun\u0105\u0142 si\u0119 z dworu i zosta\u0142 kap\u0142anem.<\/p>\n\n\n\n

Za\u0142o\u017cy\u0142 w\u00f3wczas kilka klasztor\u00f3w, m.in. w Solignac i\nPary\u017cu, przekazywa\u0142 datki dla biednych i podejmowa\u0142 pr\u00f3by ewangelizacji podbijanych\nteren\u00f3w. 13 maja 640 roku otrzyma\u0142 (wraz ze swoim przyjacielem Audoentem) sakr\u0119\nbiskupi\u0105 i po \u015bmierci biskupa Akariusza obj\u0105\u0142 urz\u0105d w Noyonie (z\njurysdykcj\u0105 r\u00f3wnie\u017c nad Tournai).<\/p>\n\n\n\n

W 654 roku Eligiusz przyj\u0105\u0142 przywilej dla\nopactwa Saint-Denis (wy\u0142\u0105czenia go spod jurysdykcji zwyk\u0142ych). W\nNoyon zbudowa\u0142 klasztor dla panien i za\u0142o\u017cy\u0142 tam opactwo<\/a>,\npodobnie jak w Tournai i w Saint-Quentin. Po znalezieniu cia\u0142a\nchrze\u015bcija\u0144skiego m\u0119czennika Quentina, kt\u00f3rego tam pojmano, nakaza\u0142 wzniesienie\nku jego czci ko\u015bcio\u0142a z regu\u0142\u0105 Zakonn\u0105 irlandzkiego mnicha \u015bw.\nKolumba. Odkry\u0142 r\u00f3wnie\u017c cia\u0142a \u015bw. Piatusa (\u2020 ok. 286) i jego\ntowarzyszy oraz szcz\u0105tki irlandzkiego misjonarza \u015bw. Furseusza (\u2020 ok.\n650).<\/p>\n\n\n\n

W 659 roku zrezygnowa\u0142 z urz\u0119du i podj\u0105\u0142 si\u0119 chrystianizacji teren\u00f3w Flandrii,\nzamieszkanych przez poga\u0144skicj Flamand\u00f3w oraz Fryz\u00f3w,\nmieszka\u0144c\u00f3w rejonu Antwerpii, Tournai, Coutrai (w pobli\u017cu Gandawy),\nBrugii (fr. Bruges<\/em>) i Douai, a tak\u017ce barbarzy\u0144skich\nplemion zamieszkuj\u0105cych wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca. Zmar\u0142 w wieku ok. 70 lat. Pochowany\nzosta\u0142 w Noyonie.<\/p>\n\n\n\n

Zostawi\u0142 po sobie spisane kazanie z czasu zwalczania praktyk poga\u0144skich, homili\u0119 na S\u0105d Ostateczny oraz napisany w 645 r. list, w kt\u00f3rym uprasza o modlitw\u0119 \u015bw. Dezyderiusza, biskupa Bourges i powiernika kr\u00f3la Dagoberta. Pozosta\u0142ych 14 homilii, kt\u00f3rym przypisuje si\u0119 jego autorstwo, jest ma\u0142o wiarygodnych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Petrus Christus \u015aw. Eligiusz w pracowni.
 (1449, olej na drewnie, 98\u00d785,2 cm, The Metropolitan Museum of Art, New York, USA)
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po kanonizacji sta\u0142 si\u0119 jednym z najpopularniejszych \u015bwi\u0119tych\ndawnej Galii, a jego kult rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 poza granice kraju\ndocieraj\u0105c r\u00f3wnie\u017c do Polski. Czczony jest szczeg\u00f3lnie we Flandrii, w prowincji\nAntwerpia, Tournai, Courtrai k. Gandawy, Brugii i Douai. W \u015bredniowieczu jego\nrelikwie zosta\u0142y przedmiotem szczeg\u00f3lnej czci. Cz\u0119sto by\u0142y przenoszone do\ninnych miejsc spoczynku w latach: 881, 1066, 1137, 1255 i 1306.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015bw. Eligiusz z Loyon
(https:\/\/nasipatroni.pl\/sw-eligiusz\/<\/a>) <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jego wspomnienie liturgiczne w Ko\u015bciele ewangelickim i\nkatolickim obchodzone jest 1 grudnia. Przeniesienie relikwii Ko\u015bci\u00f3\u0142\nkatolicki wspomina 25 czerwca<\/p>\n\n\n\n

Jest patronem z\u0142otnik\u00f3w, grawer\u00f3w i pracownik\u00f3w w metalu,\nzw\u0142aszcza kowali. Poprzez kowali patronat ten przeszed\u0142 m.in. na wo\u017anic\u00f3w, doro\u017ckarzy i\nhandlarzy ko\u0144mi. Jeszcze dzi\u015b niekt\u00f3rzy rzemie\u015blnicy na Zachodzie w\ndniu 1 grudnia wstrzymuj\u0105 si\u0119 od pracy. Jako or\u0119downika wzywano go opr\u00f3cz \u015bw.\nFloriana r\u00f3wnie\u017c przy po\u017carach. W Polsce uwa\u017cany jest tak\u017ce za patrona lekarzy\nweterynrii oraz zegarmistrz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Poniewa\u017c przej\u015bciowo pe\u0142ni\u0142 te\u017c urz\u0105d zarz\u0105dcy mennicy w Marsylii (historycznym \u015bwiadectwem s\u0105 monety Chlotara i Dagoberta z inskrypcj\u0105 ELIGIVS MONETARIVS), uwa\u017cany jest i za patrona mincerzy, numizmatyk\u00f3w oraz kolekcjoner\u00f3w monet. W zwi\u0105zku z tym upami\u0119tniono go na licznych okazach medalierstwa i numizmatyki. Od 1996 Niemieckie Towarzystwo Numizmatyczne (DNG) corocznie przyznaje nagrod\u0119 jego imienia (Eligiuspreis<\/em>) za opracowanie donios\u0142ego problemu w tej dziedzinie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
https:\/\/www.wec.com.pl\/Nasz-Swiety-Eligiusz-blog-pol-1511770615.html <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

W\u00a0ikonografii\u00a0\u015bw. Eligiusz przedstawiany jest w stroju biskupa, cz\u0119sto z\u00a0pastora\u0142em\u00a0i miniatur\u0105\u00a0ko\u015bcio\u0142a\u00a0ze\u00a0z\u0142ota\u00a0na otwartej d\u0142oni w prawicy. Ponadto w sztuce jego\u00a0atrybutami\u00a0najcz\u0119\u015bciej s\u0105 przybory kowalskie (kowad\u0142o, m\u0142ot, szczypce-c\u0119gi, podkowa). Najbardziej znany obraz Petrusa Christusa\u00a0przedstawia go jednak w z\u0142otniczym warsztacie (\u015aw. Eligiusz z\u0142otnik<\/em>\u00a0lub\u00a0\u015aw. Eligiusz w pracowni<\/em>, 1449), wa\u017c\u0105cego obr\u0105czki dla m\u0142odej pary, w otoczeniu przedmiot\u00f3w dokumentuj\u0105cych jego zaw\u00f3d \u2013 w\u015br\u00f3d nich gar\u015bci z\u0142otych monet. W Polsce zachowana figura \u015bwi\u0119tego jako patrona z\u0142otnik\u00f3w pochodzi z o\u0142tarza ufundowanego przez nich we wroc\u0142awskim\u00a0ko\u015bciele \u015bw. Marii Magdaleny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cornelius Buis: \u015awi\u0119ty Eligiusz w pracowni z\u0142otniczej, 1609,<\/strong>
Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, arcydzie\u0142o polskiego z\u0142otnictwa \u2013 Z\u0142ocista Tabula \u015bw. Eligiusza, prostok\u0105tna tablica z miedzi z\u0142oconej, kuta, osadzona w drewnianych, rze\u017abionych ramach, przedstawiaj\u0105ca \u015bw. Eligiusza \u2013 patrona z\u0142otnik\u00f3w, w stroju biskupim,
zaj\u0119tego kowaniem kubka w pracowni z\u0142otniczej wraz z czeladnikiem pracuj\u0105cym przy ogniu <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W malarstwie, zw\u0142aszcza zachodnioeuropejskim (g\u0142\u00f3wnie francuskim\ni w\u0142oskim), od \u015bredniowiecza ch\u0119tnie si\u0119gano po tematy nawi\u0105zuj\u0105ce do popularnych\nlegend z \u017cycia \u015bwi\u0119tego. Jacopo da Empoli wyobrazi\u0142 go np. w scenie, gdy\nprezentuje dwa wykonane srebrne trony frankijskiemu kr\u00f3lowi (Uczciwo\u015b\u0107 \u015bw.\nEligiusza<\/em>, 1614). Z kolei Sandro Botticelli ukaza\u0142 go w ku\u017ani\njako kowala zak\u0142adaj\u0105cego podkow\u0119 narowistemu rumakowi (Cud \u015bw. Eligiusza<\/em>,\n1490-92, z florenckiej Galerii Uffizi). Scena ta, niejednokrotnie\nodtwarzana w malarstwie, \u0142\u0105czy si\u0119 z legend\u0105, wed\u0142ug kt\u00f3rej Eligiusz mia\u0142\nodci\u0105\u0107 nog\u0119 konia i po na\u0142o\u017ceniu podkowy ponownie przywr\u00f3ci\u0107 j\u0105 zwierz\u0119ciu w\ncudowny spos\u00f3b.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015awi\u0119ty Eligiusz uchodzi za patrona numizmatyk\u00f3w w wielu krajach, od niedawna tak\u017ce w Polsce. W niekt\u00f3rych krajach, jak na przyk\u0142ad w Niemczech, istniej\u0105 nawet kluby i stowarzyszenia numizmatyczne imienia \u015bwi\u0119tego Eligiusza, a nawet muzea numizmatyczne \u015bwi\u0119tego Eligiusza. Jednak w Polsce kult \u015bwi\u0119tego Eligiusza nie jest zbyt powszechny i Jego posta\u0107 nie jest u nas zbyt … Czytaj dalej\u015aw. Eligiusz Patron Numizmatyk\u00f3w<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptn.suwalki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2029"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptn.suwalki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptn.suwalki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptn.suwalki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptn.suwalki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2029"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/ptn.suwalki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2029\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2051,"href":"https:\/\/ptn.suwalki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2029\/revisions\/2051"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptn.suwalki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptn.suwalki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptn.suwalki.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}